Το «Made in EU» περνά από σύνθημα σε πραγματικό εργαλείο πολιτικής και, αν «κλειδώσει» με αυστηρά κριτήρια, μπορεί να αναδιαμορφώσει την αγορά μέσα σε λίγους μήνες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει το πλαίσιο που θα ορίζει τι θεωρείται «ευρωπαϊκής παραγωγής» αυτοκίνητο, με δύο βασικούς άξονες να βρίσκονται στο τραπέζι: το ποσοστό ευρωπαϊκού περιεχομένου στην εφοδιαστική αλυσίδα και την εγκατάσταση κρίσιμων σταδίων παραγωγής εντός ΕΕ, όπως οι κυψέλες μπαταριών και οι ημιαγωγοί. Στην πράξη, αυτός ο ορισμός θα επηρεάσει άμεσα τις επιδοτήσεις και τα φορολογικά κίνητρα, ιδιαίτερα για εταιρικές αγορές, leasing και μισθώσεις, ενώ μπορεί να πιέσει το κόστος παραγωγής βραχυπρόθεσμα και να μεταφραστεί σε αλλαγές τιμών. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο εμπορικό, αλλά και βιομηχανικό: ποιοι κατασκευαστές θα ενισχυθούν, ποια μοντέλα θα αποκτήσουν πλεονέκτημα και πώς θα εξελιχθεί ο ανταγωνισμός στην ηλεκτροκίνηση στην Ευρώπη.
«Made in European Union» είναι μία από τις βασικές εκφράσεις του νέου Πακέτου Αυτοκινήτου που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αλλά τι σημαίνει, στην πράξη, «οχήματα κατασκευασμένα στην ΕΕ»; Η απάντηση δεν έχει ακόμη καθοριστεί: ο λειτουργικός ορισμός του «Made in ΕΕ» θα διευκρινιστεί στα επόμενα εφαρμοστικά βήματα. Στο μεταξύ, το θέμα έχει μεγάλη σημασία γιατί επηρεάζει τα κίνητρα, τα εταιρικά στόλοι και την βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Αυτοκίνητα Made in ΕΕ: δύο πιθανά κριτήρια
Ένα πιθανό κριτήριο είναι η αξιολόγηση της ευρωπαϊκής συνεισφοράς κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού (συστατικά και μετατροπές υψηλότερης αξίας).
Ένα άλλο είναι η τοποθέτηση στην ΕΕ των κρίσιμων σταδίων παραγωγής (π.χ. κύτταρα μπαταριών, ημιαγωγοί).
Ποιος είναι ο στόχος
Τα έγγραφα της Επιτροπής δεν αναφέρουν ρητά την Κίνα, αλλά το πακέτο στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής (μπαταρίες, χαμηλού άνθρακα χάλυβας, μικρά ηλεκτρικά «M1E») και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας του οικοσυστήματος, σε ένα πλαίσιο όπου ήδη εφαρμόζονται δασμοί κατά των επιδοτούμενων ηλεκτρικών από την Κίνα.
«Ευρωπαϊκή ετικέτα»: κίνδυνοι και αλυσιδωτές επιπτώσεις
Εάν τα κριτήρια «Made in ΕΕ» γίνουν αυστηρά, η παραγωγή ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου μπορεί να κοστίζει περισσότερο βραχυπρόθεσμα, μειώνοντας τα περιθώρια κέρδους ή αυξάνοντας τις τιμές λίστας, με πιθανές επιπτώσεις στη ζήτηση και στην ταχύτητα της μετάβασης. Παράλληλα, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια ανταποδοτική προστατευτική πολιτική από άλλα μπλοκ. Πρόκειται για πιθανούς κινδύνους, αλλά θα εξαρτηθούν από τον τρόπο που θα γραφούν τα κριτήρια και από τα κίνητρα/φορολογικά μέσα που θα συνοδεύσουν την αλλαγή.
Το ζήτημα της ιχνηλασιμότητας
Η ευρωπαϊκή αλυσίδα αυτοκινήτου είναι βαθιά ενσωματωμένη σε παγκόσμιο επίπεδο: μέταλλα και σπάνιες γαίες, κρίσιμα εξαρτήματα και τεχνογνωσία διασχίζουν σύνορα. Η ακριβής καθιέρωση του τι είναι «ευρωπαϊκό» σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα απαιτεί ιχνηλασιμότητα και κοινές μεθοδολογίες (σκεφτείτε το ψηφιακό διαβατήριο των μπαταριών και τις εκτελεστικές πράξεις που βρίσκονται σε διαδικασία υιοθέτησης).
Εταιρικοί στόλοι «πράσινοι» Made in ΕΕ: η πραγματική αλλαγή
Μέχρι τώρα η ΕΕ ώθησε τους κατασκευαστές (πλευρά προσφοράς). Στο μέλλον θα θέσει εθνικούς υποχρεωτικούς στόχους για μεγάλες επιχειρήσεις (πλευρά ζήτησης), ζητώντας περισσότερες εγγραφές οχημάτων χαμηλών/μηδενικών εκπομπών.
Υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο: οι δημόσιες επιδοτήσεις για εταιρικά οχήματα — αγορά, leasing ή μίσθωση — θα πρέπει να ισχύουν μόνο για «πράσινα» μέσα κατασκευασμένα στην ΕΕ. Δεν αναφέρονται άμεσα πρόστιμα, αλλά η αναφορά και η παρακολούθηση θα είναι αυστηρές.
