Η Ελλάδα παραμένει σταθερά στην κορυφή της Ευρώπης όσον αφορά τους θανάτους από τροχαία δυστυχήματα. Είναι ένα δεδομένο που δεν αλλάζει ούτε με αποσπασματικές δράσεις ούτε με ευχές. Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), που εισάγεται προς ψήφιση, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σημείο καμπής για την αντιμετώπιση ενός χρόνιου και βαθιά κοινωνικού προβλήματος: της καθημερινής ανασφάλειας στους δρόμους.
Οι βασικές αρχές του νέου πλαισίου εστιάζουν στην αυστηροποίηση των ποινών, στη διάκριση της πρώτης παράβασης από την υποτροπή και, κυρίως, στη μεταφορά της ευθύνης από το όχημα στον οδηγό. Στόχος είναι όχι μόνο να τιμωρηθεί η επικίνδυνη συμπεριφορά, αλλά και να εμπεδωθεί σταδιακά μια νέα κουλτούρα κυκλοφοριακής συνείδησης.
Οι αλλαγές είναι εκτεταμένες και σε πολλές περιπτώσεις τολμηρές:
- Η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας κατά 50 χλμ./ώρα επιφέρει πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 60 ημέρες ήδη από την πρώτη φορά.
- Στην τρίτη υποτροπή, το πρόστιμο εκτοξεύεται στα 2.000 ευρώ, ενώ η στέρηση διπλώματος φτάνει τα δύο χρόνια.
- Η χρήση κράνους και ζώνης, οι παραβάσεις με κινητό στο χέρι και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ τιμωρούνται πλέον με αυστηρά πρόστιμα που ξεκινούν από τα 350 ευρώ.
Επιπλέον, θεσπίζεται σαφές πλαίσιο ποινών για θανατηφόρα τροχαία, με ιδιαίτερη έμφαση σε περιπτώσεις οδηγών χωρίς άδεια οδήγησης. Η ποινική αυστηροποίηση είναι διακηρυγμένος στόχος, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά σε ένα γενικότερο σχέδιο παρέμβασης.
Στόχος η μείωση των τροχαίων εντός πόλεων
Η καινοτομία του νέου ΚΟΚ δεν εξαντλείται στις ποινές. Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η πρόβλεψη για εφαρμογή ορίων ταχύτητας 30 χλμ./ώρα σε αστικούς μονόδρομους, μέτρο που ακολουθεί ευρωπαϊκές πρακτικές και στοχεύει στη μείωση των τροχαίων εντός πόλεων. Σημαντικό εργαλείο στον έλεγχο θα αποτελέσει η προγραμματισμένη εγκατάσταση 1.500 καμερών επιτήρησης, τόσο σε σημεία υψηλής επικινδυνότητας όσο και στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς για έλεγχο των λεωφορειολωρίδων.
Η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών αποτελεί κρίσιμο πυλώνα του σχεδίου. Η πολιτεία δεσμεύεται για την ενίσχυση του στόλου με πάνω από 1.000 νέα λεωφορεία μέχρι το 2026, με στόχο την αναβάθμιση των μετακινήσεων και την παροχή ασφαλούς και αξιόπιστης εναλλακτικής στο ιδιωτικό ΙΧ. Παράλληλα, σχεδιάζεται πιλοτική λειτουργία του μετρό και του τραμ τα ξημερώματα τα Σαββατοκύριακα, ώστε να μειωθούν οι μεταμεσονύκτιες μετακινήσεις με αυτοκίνητο, ιδιαίτερα από νέους ανθρώπους.
Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για την αξιοποίηση των προστίμων: τα έσοδα από τις ψηφιακές κλήσεις δεν θα καταλήγουν στον κρατικό κορβανά, αλλά σε ειδικό Ταμείο Οδικής Ασφάλειας, χρηματοδοτώντας έργα βελτίωσης του οδικού δικτύου.
Το ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η εφαρμογή. Ο αυστηρότερος ΚΟΚ δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς συνεπείς ελέγχους, σύγχρονα συστήματα εποπτείας και κυρίως, πολιτική βούληση να τηρηθούν οι προβλέψεις χωρίς εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις. Χωρίς ανοχή στους «γνωστούς-αγνώστους» παραβάτες του δρόμου. Χωρίς την υποτίμηση της καθημερινής αυθαιρεσίας.
Η οδική ασφάλεια είναι δημόσιο αγαθό. Δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση, σε κανένα κόμμα. Είναι δείκτης κοινωνικής συνοχής, πολιτισμού και πολιτικής συνέπειας. Ο νέος ΚΟΚ επιχειρεί μια ριζική επανεκκίνηση. Το αν θα αποτελέσει πραγματική τομή ή μια ακόμη ατελέσφορη μεταρρύθμιση, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του κράτους να πείσει, να προστατεύσει και να επιβάλει.
Αν η Ελλάδα θέλει να πάψει να θρηνεί καθημερινά στους δρόμους, η στιγμή είναι τώρα.
