Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε το νέο πακέτο Automotive, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για το μέλλον του αυτοκινήτου έως το 2035, την ηλεκτροκίνηση και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Οι πρώτες αντιδράσεις από μεγάλους κατασκευαστές όπως Stellantis, Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz και Renault, αλλά και από ενώσεις του κλάδου, αποκαλύπτουν έναν βαθύ διχασμό γύρω από τους στόχους εκπομπών CO₂, την τεχνολογική ουδετερότητα και τις αναγκαίες ευελιξίες για τη μετάβαση.
Ειδικότερα, η Κομισιόν παρουσίασε το πολυαναμενόμενο «πακέτο Automotive». Τώρα, οι προτάσεις των Βρυξελλών θα πρέπει να περάσουν από τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών, μέσα από τη μακρά και περίπλοκη διαδικασία έγκρισης που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί. Η ελπίδα είναι ότι κάτι θα αλλάξει, καθώς η αλυσίδα αξίας (και μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου) έχει μέχρι στιγμής εκφραστεί με επικριτικούς τόνους για μια σειρά μέτρων που δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες του κλάδου.
Μεταξύ των πιο αιχμηρών και απογοητευμένων βρίσκεται η Stellantis: ο όμιλος υπό την ηγεσία του Antonio Filosa θεωρεί, μάλιστα, ότι οι Βρυξέλλες «δεν αντιμετωπίζουν με ουσιαστικό τρόπο» τα σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα ενός οικονομικού τομέα που απασχολεί σχεδόν 13 εκατομμύρια εργαζομένους σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Οι προτάσεις δεν λύνουν τα προβλήματα του κλάδου»
Σύμφωνα με τη Stellantis, το πακέτο «αναγνωρίζει ότι το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο δεν είναι κατάλληλο για μια ενεργειακή μετάβαση που να στηρίζει μια δυναμική και ανεξάρτητη ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, τα εκατομμύρια θέσεων εργασίας που εξαρτώνται από αυτήν και την προσιτή κινητικότητα για όλους· ωστόσο, οι προτάσεις δεν αντιμετωπίζουν ουσιαστικά τα προβλήματα που έχει σήμερα μπροστά του ο κλάδος». Ειδικότερα, το πακέτο δεν παρέχει μια βιώσιμη πορεία για το τμήμα των ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων, το οποίο βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, ούτε για τις ευελιξίες που ζητά ο κλάδος για το 2030 στα επιβατικά αυτοκίνητα», προσθέτει ο κατασκευαστής. Η μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2035 αποτελεί «ένα σημαντικό βήμα», αλλά ανεπαρκές, τουλάχιστον στη σημερινή του μορφή, για να στηρίξει «την παραγωγή προσιτών οχημάτων για τη συντριπτική πλειονότητα των πελατών».
Η Stellantis βλέπει, αντίθετα, θετικά τη νέα κατηγορία μικρών ηλεκτρικών αυτοκινήτων (E-Car), τη στήριξη της αλυσίδας εφοδιασμού μπαταριών και τις απαιτήσεις για τους εταιρικούς στόλους, ενώ όσον αφορά τις παραγωγικές δικλίδες ασφαλείας επισημαίνει την απουσία ενός «σαφούς ορισμού» της αρχής του τοπικού περιεχομένου, κάτι που καθιστά «το πακέτο ελλιπές» σε ένα «θεμελιώδες σημείο». Δεν λείπει και μια τελευταία αιχμή, όταν η Stellantis υπογραμμίζει την πρόθεσή της να εργαστεί «εποικοδομητικά με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την υιοθέτηση της απαιτούμενης νομοθεσίας το συντομότερο δυνατόν, το 2026».
«Μόνο ένα πρώτο βήμα»
Αυτή είναι και η θέση της Acea. Η ένωση των Ευρωπαίων κατασκευαστών μιλά για «ένα πρώτο βήμα προς τη δημιουργία μιας πιο πραγματιστικής και ευέλικτης πορείας, ώστε να ευθυγραμμιστεί η αποανθρακοποίηση με τους στόχους ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας», και υπογραμμίζει ότι οι προτάσεις αναγνωρίζουν «την ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία και τεχνολογική ουδετερότητα». Ωστόσο, η γενική διευθύντρια Sigrid de Vries προειδοποιεί ότι «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες: τώρα θα αναλύσουμε το πακέτο και θα συνεργαστούμε με τους νομοθέτες για να ενισχύσουμε αποφασιστικά τις προτάσεις όπου χρειάζεται». Άλλωστε, λείπουν ουσιαστικά μέτρα για τη διευκόλυνση της μετάβασης και «επείγουσα δράση στις ευελιξίες για αυτοκίνητα και βαν έως το 2030». Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες για «τις αυστηρές απαιτήσεις made in the EU» και το σύστημα αντιστάθμισης εκπομπών· ζητείται «ταχεία υιοθέτηση» της προτεινόμενης τροπολογίας για τα φορτηγά και «επιταχυνόμενη αναθεώρηση» των κανονισμών. Γι’ αυτό κρίνεται απολύτως αναγκαία μια λεπτομερής και εις βάθος εξέταση του πακέτου.
Στη Γερμανία γίνεται λόγος για «καταστροφικό» πακέτο
Η αντίδραση της Stellantis και της Acea μοιάζει σχεδόν συμφιλιωτική σε σύγκριση με τη σκληρή επίθεση εθνικών ενώσεων, όπως της γερμανικής VDA: «Οι Βρυξέλλες απογοήτευσαν τις προσδοκίες, το πακέτο είναι καταστροφικό», δήλωσε η πρόεδρος Hildegard Müller. Και συνεχίζει: το άνοιγμα προς την τεχνολογική ουδετερότητα είναι απλώς μια «τυπική υπόσχεση», καθώς είναι «γεμάτο από τόσα εμπόδια που κινδυνεύει να παραμείνει αναποτελεσματικό στην πράξη». Για την οργάνωση «είναι ακατανόητο πώς η Επιτροπή μπορεί να ενεργεί έτσι αυτή τη στιγμή: οι λόγοι της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης δεν αντιμετωπίζονται καν, ούτε δημοσιοποιούνται τα αποτελέσματα των διαδικασιών αναθεώρησης. Η ανάγκη για δράση, επομένως, παρερμηνεύεται». Για τον λόγο αυτό η Müller, σύμφωνα με την οποία χθες «δεν ήταν μια καλή ημέρα για την Ευρώπη ως έδρα της αυτοκινητοβιομηχανίας, για την οικονομία, την ανάπτυξη και την απασχόληση», ζητά από το Κοινοβούλιο και τα κράτη να αναλάβουν «καίριο ρόλο», τροποποιώντας «σε σημαντικό βαθμό την πρόταση της Επιτροπής».
Ένας κλάδος, πάντως, διχασμένος
Ιδιαίτερα καυστικό είναι και το σχόλιο του Roberto Vavassori, προέδρου της Anfia, της ιταλικής ένωσης της αλυσίδας εφοδιασμού: μιλώντας στην Il Sole 24 Ore, ο μάνατζερ χαρακτηρίζει τα μέτρα «λίγο ουσιαστικά: ζητούσαμε πραγματική ευελιξία, ίση με 25%, και έναν ρόλο της Ευρώπης ικανό να ενισχύσει την αγορά, ενώ σε αυτή τη φάση η Επιτροπή υπέκυψε σε συμφέροντα, έστω και θεμιτά, των διαφόρων χωρών, χωρίς να προστατεύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στο σύνολό της», προσθέτει ο Vavassori.
Αντίθετα, οι αντιδράσεις των κύριων γερμανικών κατασκευαστών είναι πολύ θεσμικές και συμφιλιωτικές. Volkswagen: «Είναι πολύ θετικό ότι στο μέλλον τα μικρά ηλεκτρικά οχήματα θα λάβουν ειδική στήριξη. Είναι καθοριστικό οι στόχοι CO₂ να είναι κατάλληλοι για τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα και να γίνουν πιο ευέλικτοι. Είναι πραγματιστικό να επιτρέπεται η διάθεση στην αγορά οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, αντισταθμίζοντας παράλληλα τις εκπομπές. Αυτό συνάδει με τις σημερινές συνθήκες της αγοράς».
Για την BMW, «πρόκειται για ένα σημαντικό πρώτο βήμα το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επιδιώκει πλέον τις τεχνολογικές απαγορεύσεις ως κατευθυντήρια αρχή, αλλά αναγνωρίζει τη μελλοντική βιωσιμότητα του κινητήρα εσωτερικής καύσης», ενώ για τη Mercedes-Benz: «Η Επιτροπή της ΕΕ έκανε ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, προς μεγαλύτερη ευελιξία για εμάς ως κατασκευαστές και προς την αναγκαία τεχνολογική ουδετερότητα. Η ΕΕ αντιδρά έτσι στη στασιμότητα της ηλεκτρικής κινητικότητας στην Ευρώπη». Οι τρεις όμιλοι μοιάζουν σχεδόν να μην θέλουν να πάρουν σαφή θέση, αλλά μετά τις πολύ πιο έντονες δηλώσεις των εταιρικών ηγεσιών τις τελευταίες ημέρες, η εντύπωση είναι εκείνη μιας συγκαλυμμένης απογοήτευσης.
Απογοήτευση, αν και διαφορετικού χαρακτήρα, εκφράζει και η Volvo, διαχρονικά αντίθετη σε οποιαδήποτε χαλάρωση των προτύπων: «Η αποδυνάμωση των δεσμεύσεων για βραχυπρόθεσμα οφέλη κινδυνεύει να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια». Ο Όμιλος Renault, αντίθετα, «χαιρετίζει την υιοθέτηση από την Επιτροπή ενός πακέτου για την αυτοκινητοβιομηχανία που αντιμετωπίζει ορισμένες από τις βασικές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία». «Τονίζουμε ιδιαίτερα την έμφαση που δίνεται στην ανάγκη επιτάχυνσης της υιοθέτησης των ηλεκτρικών οχημάτων, τόσο μέσω της εισαγωγής μιας κατηγορίας μικρών ηλεκτρικών οχημάτων κάτω των 4,2 μέτρων όσο και μέσω μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τον “πρασινισμό” των στόλων», προσθέτουν από το Boulogne-Billancourt.
Το βέβαιο είναι ότι ο κλάδος παραμένει τόσο διχασμένος όσο και οι διάφορες εθνικές κυβερνήσεις. Και αυτό εξηγεί επίσης τις απαντήσεις που δεν έδωσε η Επιτροπή στα αιτήματα των τελευταίων ημερών.
