Η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του ελληνικού Εθνικού Σχεδίου για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα ανοίγει τον δρόμο και για μια νέα μορφή πρόσβασης στην ηλεκτροκίνηση: το κοινωνικό leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Το μέτρο αφορά νοικοκυριά με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες και προβλέπει ιδιαίτερα χαμηλό μίσθωμα, το οποίο δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ τον μήνα, για περίοδο τεσσάρων ετών. Ο συνολικός προϋπολογισμός της συγκεκριμένης δράσης ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ και στόχος είναι να ωφεληθούν 15.000 νοικοκυριά.
Δεν πρόκειται για πρόγραμμα αγοράς αυτοκινήτου
Η πρώτη και σημαντικότερη διευκρίνιση αφορά τη φύση του μέτρου. Το «κοινωνικό leasing» δεν είναι μια νέα επιδότηση αγοράς ηλεκτρικού αυτοκινήτου για το ευρύ κοινό. Πρόκειται για επιδοτούμενη μίσθωση, με διάρκεια τεσσάρων ετών, ώστε δικαιούχα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένες μεταφορικές ανάγκες να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα ηλεκτρικό όχημα χωρίς να χρειαστεί να καλύψουν το πλήρες κόστος αγοράς του.
Το μηνιαίο μίσθωμα έχει οριστεί στον σχεδιασμό να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ. Το αυτοκίνητο θα επιλέγεται από συγκεκριμένη λίστα επιλέξιμων μοντέλων, ενώ προβλέπεται να υπάρξει μελλοντικά μέριμνα και για την απόκτηση του οχήματος μετά το τέλος της τετραετούς μίσθωσης.
Επομένως, η ουσία του μέτρου δεν είναι «ηλεκτρικό αυτοκίνητο με 150 ευρώ τον μήνα για όλους», αλλά πρόσβαση σε ηλεκτρική μετακίνηση με κοινωνικά κριτήρια και συγκεκριμένο αριθμό δικαιούχων.
Ποιοι βρίσκονται στο επίκεντρο
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά τα οποία χαρακτηρίζονται από αυξημένη εξάρτηση από το αυτοκίνητο για τις μετακινήσεις τους. Η συγκεκριμένη στόχευση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Social Climate Fund δεν δημιουργήθηκε για να επιδοτήσει γενικά την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά για να μειώσει το κόστος της πράσινης μετάβασης για εκείνους που δυσκολεύονται περισσότερο να την ακολουθήσουν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι το ελληνικό σχέδιο θα δώσει πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα σε 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από το αυτοκίνητο.
Αυτό σημαίνει ότι το κοινωνικό leasing έχει διαφορετική φιλοσοφία από ένα κλασικό πρόγραμμα τύπου «Κινούμαι Ηλεκτρικά». Δεν επιδιώκει απλώς να μειώσει την τιμή ενός EV στην αγορά. Επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και μεταφορικό πρόβλημα: πώς ένα νοικοκυριό που χρειάζεται πραγματικά αυτοκίνητο θα μπορέσει να περάσει από ένα συμβατικό όχημα σε ένα μηδενικών εκπομπών χωρίς το κόστος της μετάβασης να γίνει απαγορευτικό.
Τα 170 εκατ. ευρώ και οι 15.000 δικαιούχοι
Η συγκεκριμένη δράση έχει προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ και προβλέπει 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά. Το ποσό αυτό αποτελεί τμήμα του πολύ μεγαλύτερου ελληνικού Σχεδίου για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και δεν πρέπει να συγχέεται με το συνολικό πακέτο των 5,3 δισ. ευρώ.
Το συνολικό σχέδιο κινητοποιεί 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032, εκ των οποίων 3,57 δισ. προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους και 1,2 δισ. από εθνική χρηματοδότηση. Το ποσό των 5,3 δισ. ευρώ που αναφέρεται από την ελληνική κυβέρνηση περιλαμβάνει και τον ΦΠΑ.
Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ένα «πακέτο 5,3 δισ. ευρώ για ηλεκτρικά αυτοκίνητα». Το αυτοκίνητο είναι μόνο μία από τις πολλές πλευρές ενός σχεδίου που αφορά συνολικά την ενέργεια, τη στέγαση και τις μεταφορές.
Και τα ταξί μπαίνουν στην ηλεκτροκίνηση
Μέσα στο ίδιο σχέδιο υπάρχει και ξεχωριστή δράση για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά. Εδώ δεν μιλάμε για leasing ιδιωτών αλλά για άμεση επιδότηση αντικατάστασης.
Η προβλεπόμενη ενίσχυση ανέρχεται σε 20.000 ευρώ ανά ταξί, ενώ για προσβάσιμα ΕΔΧ ταξί που εξυπηρετούν άτομα με αναπηρία το ποσό αυξάνεται στα 29.000 ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης είναι 68 εκατ. ευρώ. Η εφαρμογή ξεκινά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια προβλέπεται επέκταση σε όλη τη χώρα.
Ηλεκτρικά van και φορτηγά για πολύ μικρές επιχειρήσεις
Το 2027 έρχεται μια ακόμη σημαντική παρέμβαση για την αγορά αυτοκινήτου, αυτή τη φορά στην επαγγελματική κινητικότητα.
Πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να ενισχυθούν για την αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων, ενώ προβλέπεται και επιδότηση εγκατάστασης ιδιωτικών φορτιστών στις επιχειρήσεις. Για επιβατικά, ελαφρά van και οχήματα άνω των εννέα θέσεων η επιδότηση προβλέπεται στο 40% του κόστους, ενώ για ηλεκτρικά λεωφορεία και φορτηγά στο 30%. Ο προϋπολογισμός της συγκεκριμένης δράσης ανέρχεται σε 289 εκατ. ευρώ.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία για την αγορά: το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα δεν αφορά μόνο τον ιδιώτη που θέλει να κινηθεί ηλεκτρικά, αλλά και τον επαγγελματία που χρειάζεται όχημα για τη λειτουργία της επιχείρησής του.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον οδηγό
Το σημαντικότερο είναι να μην υπάρξει σύγχυση ανάμεσα στην έγκριση του σχεδίου και στην έναρξη των αιτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο και έτσι δημιουργείται το θεσμικό πλαίσιο για να προχωρήσουν οι δράσεις. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, όμως, βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία επεξεργασίας της δημοσίευσης του κοινωνικού leasing.
Άρα ο ενδιαφερόμενος δεν μπορεί απλώς να υποβάλει σήμερα αίτηση για να πάρει ηλεκτρικό αυτοκίνητο με 150 ευρώ τον μήνα. Θα πρέπει να δημοσιευτούν οι όροι της δράσης, τα ακριβή κριτήρια επιλεξιμότητας, η διαδικασία επιλογής των δικαιούχων και η λίστα των επιλέξιμων μοντέλων.
Και αυτή είναι η ουσιαστική είδηση: η Ελλάδα έχει πλέον το πράσινο φως για να περάσει από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή.
Ένα νέο κεφάλαιο για την ηλεκτροκίνηση
Το κοινωνικό leasing δεν πρόκειται να αλλάξει από μόνο του την ελληνική αγορά αυτοκινήτου. Οι 15.000 δικαιούχοι αποτελούν ένα συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Μπορεί όμως να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο πρόσβασης στην ηλεκτροκίνηση, όπου το βασικό κριτήριο δεν θα είναι μόνο η τιμή αγοράς ενός EV αλλά το συνολικό κόστος χρήσης και η δυνατότητα του οδηγού να το εντάξει στον οικογενειακό του προϋπολογισμό.
Παράλληλα, οι δράσεις για τα ταξί, τα επαγγελματικά οχήματα, τους φορτιστές, τα ηλεκτρικά λεωφορεία και τις δημόσιες μεταφορές δείχνουν ότι το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει την ηλεκτροκίνηση ως μία ακόμη επιδότηση αυτοκινήτου.
Τη συνδέει με τη συνολική μεταφορική πολιτική της χώρας.
Και αυτό είναι τελικά το πραγματικό ενδιαφέρον της εξέλιξης: όχι ότι «έρχονται ηλεκτρικά αυτοκίνητα με 150 ευρώ για όλους», αλλά ότι δημιουργείται ένα στοχευμένο πλαίσιο ώστε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, επαγγελματίες και επιχειρήσεις να μπορέσουν να περάσουν στην ηλεκτροκίνηση με μικρότερο οικονομικό βάρος.
