Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα σταυροδρόμια της ιστορίας της αυτοκινητοβιομηχανίας. Την ώρα που η Κίνα αυξάνει διαρκώς την παραγωγική της ισχύ στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι Ηνωμένες Πολιτείες προσελκύουν επενδύσεις δισεκατομμυρίων μέσω γενναίων κρατικών κινήτρων, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απαντήσει με ένα νέο βιομηχανικό εργαλείο: το Industrial Accelerator Act (IAA).
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να ενισχύσει την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών εντός Ευρώπης, να περιορίσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες και να διατηρήσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία ανταγωνιστική σε έναν ολοένα και πιο απαιτητικό διεθνή ανταγωνισμό.
Ωστόσο, εκεί όπου αρκετοί περίμεναν την απόλυτη στήριξη των κατασκευαστών, ήρθε μια ιδιαίτερα προσεκτική αλλά και ηχηρή παρέμβαση από την ACEA (European Automobile Manufacturers’ Association). Η ένωση που εκπροσωπεί σχεδόν το σύνολο των μεγάλων ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών δηλώνει ότι συμφωνεί με τη φιλοσοφία του νέου νόμου, προειδοποιεί όμως ότι, εάν εφαρμοστεί όπως έχει σχεδιαστεί σήμερα, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να προκληθούν περισσότερα προβλήματα από όσα φιλοδοξεί να λύσει.
Η ACEA δεν απορρίπτει το Industrial Accelerator Act. Αντίθετα, καταθέτει μια ολοκληρωμένη δέσμη οκτώ προτάσεων, υποστηρίζοντας ότι μόνο μέσα από ρεαλιστικές διορθώσεις η Ευρώπη θα μπορέσει να ενισχύσει πραγματικά τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διακινδυνεύσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, δεκάδες εργοστάσια και εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας.
Τι είναι το Industrial Accelerator Act και γιατί θεωρείται τόσο σημαντικό
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει μέσω του νέου νομοθετικού πλαισίου να δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα ώστε μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής οχημάτων, μπαταριών και κρίσιμων εξαρτημάτων να πραγματοποιείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το σκεπτικό είναι απλό. Τα τελευταία χρόνια η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από εισαγόμενες πρώτες ύλες, μπαταρίες, ηλεκτρονικά συστήματα και εξαρτήματα, κυρίως από την Ασία. Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη των κινεζικών κατασκευαστών ηλεκτρικών αυτοκινήτων έχει δημιουργήσει νέες πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ η αμερικανική πολιτική επιδοτήσεων έχει οδηγήσει αρκετές επιχειρήσεις να μεταφέρουν επενδύσεις εκτός Ευρώπης.
Το Industrial Accelerator Act φιλοδοξεί να αναστρέψει αυτή την τάση, ενθαρρύνοντας την παραγωγή «Made in Europe». Η ACEA θεωρεί ότι η κατεύθυνση είναι σωστή, όμως επισημαίνει ότι η μετάβαση πρέπει να γίνει χωρίς να διαταραχθούν οι σημερινές εφοδιαστικές αλυσίδες που χρειάστηκαν δεκαετίες για να δημιουργηθούν.
Η μεγάλη προειδοποίηση: Δεν αρκούν οι υποχρεώσεις, χρειάζονται και κίνητρα
Η πρώτη και ίσως σημαντικότερη παρέμβαση της ACEA αφορά το οικονομικό σκέλος του σχεδίου.
Σύμφωνα με την ένωση, η υποχρέωση μεγαλύτερης χρήσης ευρωπαϊκών εξαρτημάτων και η τοπική παραγωγή κρίσιμων συστημάτων θα αυξήσει αναπόφευκτα το κόστος κατασκευής των οχημάτων. Εάν αυτό το αυξημένο κόστος δεν αντισταθμιστεί από ουσιαστικά οικονομικά κίνητρα, τότε οι κατασκευαστές θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια δυσμενέστερη επιχειρηματική πραγματικότητα, χάνοντας ακόμη περισσότερο έδαφος απέναντι στους διεθνείς ανταγωνιστές τους.
Για τον λόγο αυτό η ACEA προτείνει την υιοθέτηση μηχανισμών που θα επιβραβεύουν τις εταιρείες οι οποίες επενδύουν στην ευρωπαϊκή παραγωγή. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται πρόσθετα περιβαλλοντικά κίνητρα για τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά και οικονομική ενίσχυση των δημόσιων φορέων όταν επιλέγουν φορτηγά και λεωφορεία που έχουν κατασκευαστεί στην Ευρώπη.
«Made in Europe» δεν σημαίνει μόνο τα εξαρτήματα
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί έντονο προβληματισμό αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζεται η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία ενός αυτοκινήτου.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επικεντρώνεται κυρίως στην προέλευση των επιμέρους εξαρτημάτων. Η ACEA θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση αδικεί την πραγματική συμβολή της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Ένα σύγχρονο αυτοκίνητο δεν αποτελεί απλώς το άθροισμα των ανταλλακτικών του. Πίσω από κάθε νέο μοντέλο βρίσκονται χρόνια έρευνας και ανάπτυξης, προηγμένη μηχανολογία, σχεδιασμός, λογισμικό, δοκιμές ασφαλείας και χιλιάδες εργαζόμενοι υψηλής εξειδίκευσης. Όλα αυτά δημιουργούν σημαντική αξία, ακόμη και όταν μέρος των εξαρτημάτων προέρχεται από άλλες χώρες.
Η ACEA ζητά λοιπόν να υπολογίζεται ως βάση η συνολική αξία του ολοκληρωμένου οχήματος και στη συνέχεια να αφαιρείται η αξία των εισαγόμενων στοιχείων. Με αυτόν τον τρόπο, όπως υποστηρίζει, αποτυπώνεται πολύ πιο δίκαια η πραγματική ευρωπαϊκή συνεισφορά στην παραγωγή.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει κρίσιμος κρίκος της αλυσίδας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παρέμβασης αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρότι το Brexit άλλαξε τις πολιτικές ισορροπίες, η αυτοκινητοβιομηχανία εξακολουθεί να λειτουργεί μέσα από βαθιά διασυνδεδεμένες αλυσίδες παραγωγής. Εξαρτήματα διασχίζουν καθημερινά τα σύνορα μεταξύ Βρετανίας και ηπειρωτικής Ευρώπης πριν καταλήξουν στην τελική συναρμολόγηση.
Η ACEA ζητά οι βρετανικές μονάδες παραγωγής να αντιμετωπίζονται ισότιμα με εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του νέου συστήματος, επικαλούμενη τη Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου και τα κοινά πρότυπα ανταγωνισμού, εργασίας και περιβαλλοντικής προστασίας.
Τουρκία και Μαρόκο: Οι επενδύσεις που δεν θέλει να χάσει η Ευρώπη
Από ελληνικής σκοπιάς, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά της ACEA στην Τουρκία και το Μαρόκο.
Οι δύο χώρες έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικούς κόμβους παραγωγής για πολλές ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες. Εκεί λειτουργούν εργοστάσια συναρμολόγησης, παραγωγής εξαρτημάτων και μονάδες που εξυπηρετούν την ευρωπαϊκή αγορά εδώ και πολλά χρόνια.
Η ACEA υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν με βάση το ισχύον τότε κανονιστικό πλαίσιο και δεν θα πρέπει να απαξιωθούν από μια νέα νομοθεσία. Για αυτό ζητά να υπάρξει ειδική μεταβατική πρόβλεψη που θα προστατεύει τις υφιστάμενες παραγωγικές εγκαταστάσεις, χωρίς όμως να επιτρέπει την κατάχρηση του συστήματος από νέες επενδύσεις μετά την έναρξη ισχύος του νόμου.
