Λένε ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν κακόγουστη φάρσα. Ίσως αυτό γίνεται και με την αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς στις αρχές του προηγούμενου αιώνα στις ΗΠΑ, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ήταν δημοφιλή, ώσπου και απώλεσαν την θέση τους από το προσιτό Ford Model T, κάνοντας τότε τον κύκλο της η ηλεκτροκίνηση.
Έναν αιώνα πριν η Tesla κυκλοφορήσει το πρώτο της αυτοκίνητο, οι δρόμοι της Νέας Υόρκης ήταν γεμάτοι με ηλεκτροκίνητα. Το Baker Electric Coupe και το Riker Electric Roadster ήταν συνηθισμένο θέαμα στις μεγάλες αμερικανικές πόλεις, καθώς τα αυτοκίνητα που κινούνταν με μπαταρία ήταν τόσο δημοφιλή, ώστε σε κάποια στιγμή, περίπου το ένα τρίτο των ταξί της Νέας Υόρκης ήταν ηλεκτρικά.
Αλλά με την έλευση του Model T της Ford, τα ηλεκτροκίνητα οχήματα άρχισαν να χάνουν έδαφος. Τα βενζινοκίνητα ήταν φθηνότερα και πιο εύκολα στον ανεφοδιασμό. Με τη βοήθεια μιας σειράς φορολογικών κινήτρων που εφαρμόστηκαν από τη δεκαετία του 1920, η αμερικανική βιομηχανία πετρελαίου άνθισε και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα της εποχής εξαφανίστηκαν.
Πρόκειται για μια ιστορία που έχει σε μεγάλο βαθμό ξεχαστεί. Άλλωστε, ελάχιστα από αυτά τα πρώτα ηλεκτρικά αυτοκίνητα διασώζονται (κυρίως σε μουσεία και κάποιες ιδιωτικές συλλογές), με αποτέλεσμα οι περισσότεροι άνθρωποι να μην γνωρίζουν καν ότι υπήρξαν κάποτε.
Η πολιτική Τραμπ
Με την κυβέρνηση Trump να στρέφεται ξανά υπέρ της βιομηχανίας του πετρελαίου και της βενζίνης, η ιστορία ενδέχεται να επαναληφθεί, γράφουν οι New York Times, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι του Κογκρέσου επιχειρούν να ανακόψουν την ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης.
Ακαδημαϊκοί που έχουν μελετήσει την πρώτη εποχή των ηλεκτρικών οχημάτων βλέπουν ομοιότητες ανάμεσα στην πτώση τους, τις πρώτες δεκαετίες του 1900, και τις επιθέσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα.
Και στις δύο περιπτώσεις, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δυσκολεύονταν να γίνουν αποδεκτά στην αγορά και υπονομεύονταν από τις πολιτικές.
Ένα μεγάλο μειονέκτημα –τότε και τώρα- είναι το γεγονός ότι ο οδηγός πρέπει να τα φορτίζει, κάτι που τα καθιστά λιγότερο βολικά από τα αυτοκίνητα με κινητήρα εσωτερικής καύσης.
«Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα είναι καλά εάν έχεις εταιρεία γερανών», είχε πει ο Trump σε προεκλογική του συγκέντρωση στην Άιοβα, τον Οκτώβριο του 2023.
Η πρόσβαση σε φόρτιση αποτελούσε μια βασική ανησυχία για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και πριν από έναν αιώνα. Τη δεκαετία του 1920, οι Αμερικανοί ήθελαν να εξερευνήσουν τη χώρα τους. Όμως, πολλές περιοχές έξω από τις μεγάλες πόλεις δεν είχαν ηλεκτρικό ρεύμα –οι τελευταίες φάρμες συνδέθηκαν με το δίκτυο στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Αυτό σήμαινε ότι σε πολλά μέρη, η χρήση ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου ήταν δύσκολη.
Όπως και σήμερα, που οι Ρεπουμπλικάνοι θέλουν να καταργήσουν τις επιδοτήσεις του φορολογικού κώδικα για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, έτσι και πριν από εκατό χρόνια, οι νομοθέτες αποφάσισαν να πάρουν το μέρος της βιομηχανίας του πετρελαίου. Το 1926 πέρασε από το Κογκρέσο νομοθεσία που επέτρεπε στις πετρελαϊκές εταιρείες να εκπίπτουν το 27,5% των εσόδων τους από το φορολογητέο εισόδημά τους. Η φοροαπαλλαγή, η οποία όπως παραδέχθηκαν εκ των υστέρων ακόμα και οι υποστηρικτές της ήταν υπερβολική, διατηρήθηκε για δεκαετίες. Το 1975 καταργήθηκε για τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και μειώθηκε για τις μικρότερες.
Έτσι, το πετρέλαιο έγινε κυρίαρχο, με το υπουργείο Ενέργειας να αναφέρει στην ιστοσελίδα του ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα είχαν σχεδόν εξαφανιστεί από τις ΗΠΑ έως το 1935.
Η νέα κατάσταση
Ο θρίαμβος της μηχανής εσωτερικής καύσης έκανε τα μακρινά ταξίδια προσβάσιμα για τις μάζες και βοήθησε στην ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας. Την ίδια στιγμή, βέβαια, συνέβαλε στην ρύπανση του αέρα των πόλεων και την κλιματική αλλαγή.
Τώρα που η μάχη ανάμεσα στα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και τα ηλεκτρικά φουντώνει και πάλι, η ηλεκτροκίνηση συναντά εμπόδια, τουλάχιστον στις ΗΠΑ.
Οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων τρέχουν με υψηλούς ρυθμούς στα περισσότερα μέρη του κόσμου, εμφανίζοντας αύξηση 35% στην Κίνα και 25% στην Ευρώπη το πρώτο τετράμηνο του έτους. Αλλά στις ΗΠΑ, αυξήθηκαν μόνο κατά 11% το πρώτο τρίμηνο.
Οι Ρεπουμπλικάνοι προωθούν νομοθεσία που θα περιορίζει πολλά από τα κίνητρα της κυβέρνησης Biden για την προώθηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μεταξύ των οποίων και μια φοροαπαλλαγή ύψους 7.500 δολαρίων. Επίσης, θέλουν να επιβάλουν ένα νέο ετήσιο τέλος 250 δολαρίων για τους κατόχους ηλεκτρικών οχημάτων, για τη χρηματοδότηση της κατασκευής και συντήρησης αυτοκινητοδρόμων.
Σύμφωνα με τους New York Times, οι αλλαγές των Ρεπουμπλικάνων δεν θα «σκοτώσουν» αυτή τη φορά τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλά θα μπορούσαν να πάνε την βιομηχανία χρόνια πίσω. «Το momentum της ηλεκτροκίνησης στις ΗΠΑ έχει επιβραδυνθεί, με την αβεβαιότητα στο επίπεδο των πολιτικών να αυξάνεται», εκτιμά η Bernstein.
