
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία ανοίγει ένα ακόμη σημαντικό μέτωπο στις Βρυξέλλες, αυτήν τη φορά για τους κανόνες της κυκλικής οικονομίας, το κόστος παραγωγής των αυτοκινήτων και την αξιοποίηση ανακυκλωμένων υλικών. Με έγγραφο θέσεων που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026, η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) ζητά ένα ευέλικτο και τεχνολογικά ουδέτερο πλαίσιο, το οποίο θα ενισχύει την ανακύκλωση, την επισκευή και την επαναχρησιμοποίηση εξαρτημάτων, χωρίς να επιβάλλει επικαλυπτόμενες υποχρεώσεις και ανεπαρκώς τεκμηριωμένες ποσοστώσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η διαθεσιμότητα πρώτων υλών, οι επενδύσεις στις ευρωπαϊκές υποδομές ανακύκλωσης, η απλούστευση των κανονισμών και η προστασία της ανταγωνιστικότητας του κλάδου, με άμεση σημασία για το κόστος κατασκευής και, δυνητικά, για την τελική τιμή των αυτοκινήτων.
Η ACEA ζητά η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για την κυκλική οικονομία να στηριχθεί σε οικονομικά κίνητρα, κοινά πρότυπα ανακυκλωμένων υλικών και διευκόλυνση της επισκευής και επαναχρησιμοποίησης εξαρτημάτων. Παράλληλα, προειδοποιεί για το κόστος των υποχρεωτικών ποσοστώσεων και την επικάλυψη υφιστάμενων κανονισμών.
Η κυκλική οικονομία στο επίκεντρο της αυτοκινητοβιομηχανίας
Η συζήτηση για την κυκλική οικονομία δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση των οχημάτων στο τέλος της ζωής τους. Επεκτείνεται στον τρόπο σχεδιασμού και κατασκευής των αυτοκινήτων, στην προέλευση και την ποιότητα των υλικών, στη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και στη δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς για ανακυκλωμένες πρώτες ύλες.
Αυτό ακριβώς είναι το πεδίο στο οποίο παρεμβαίνει η ACEA, ζητώντας η νέα οριζόντια ευρωπαϊκή νομοθεσία να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τους ήδη υφιστάμενους κανόνες για τα οχήματα και τις μπαταρίες.
Η βασική θέση των κατασκευαστών είναι ότι τα αυτοκίνητα αποτελούν σύνθετα προϊόντα με μεγάλο κύκλο ζωής και διαφορετικές τεχνικές απαιτήσεις από εκείνες των προϊόντων μικρής διάρκειας χρήσης. Επομένως, οι κανόνες για την κυκλικότητα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες του κλάδου και να μην επιβάλλουν οριζόντιες λύσεις χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση των επιπτώσεών τους.
Γιατί η ACEA προκρίνει τα οικονομικά κίνητρα αντί των υποχρεωτικών ποσοστώσεων
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του εγγράφου αφορά τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών στην παραγωγή νέων αυτοκινήτων. Η ACEA δεν απορρίπτει την αξιοποίησή τους, αλλά ζητά οι σχετικές υποχρεώσεις να συνδέονται με την πραγματική διαθεσιμότητα υλικών, την τεχνική καταλληλότητά τους και την οικονομική βιωσιμότητα της παραγωγής.
Οι κατασκευαστές προκρίνουν φορολογικά και άλλα οικονομικά κίνητρα για ανακυκλωμένα υλικά, ανακατασκευασμένα εξαρτήματα και προϊόντα που έχουν επισκευαστεί ή ανακαινιστεί. Αντίθετα, θεωρούν ότι αυστηρές ποσοστώσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετο κόστος και να επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εργοστασίων.
Εφόσον θεσπιστούν υποχρεωτικοί στόχοι, η ACEA ζητά να είναι ειδικοί ανά υλικό και κλάδο, να βασίζονται σε αξιολογήσεις επιπτώσεων και να αναθεωρούνται τακτικά. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι πρέπει να αναγνωρίζονται όλες οι κατάλληλες πηγές ανακυκλωμένων υλικών, υπό την προϋπόθεση ότι η περιεκτικότητά τους μπορεί να μετρηθεί, να επαληθευτεί και να ιχνηλατηθεί αξιόπιστα.
Ανακύκλωση, επισκευή και επαναχρησιμοποίηση εξαρτημάτων
Η κυκλική οικονομία δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με την ανακύκλωση. Η ACEA ζητά να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην επισκευή, στην επαναχρησιμοποίηση, στην ανακαίνιση και στην ανακατασκευή εξαρτημάτων, καθώς αυτές οι πρακτικές μπορούν να διατηρούν την αξία ενός προϊόντος και των υλικών του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Στην πράξη, η προσέγγιση αυτή αφορά την αγορά ανταλλακτικών, τα εξαρτήματα που μπορούν να ανακατασκευαστούν και τη δυνατότητα να συνεχίσουν να επισκευάζονται τα αυτοκίνητα σε όλη τη διάρκεια ζωής τους. Η ACEA υποστηρίζει επίσης τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών σε βάθος χρόνου και την εφαρμογή της αρχής «Repair as Produced», ώστε οι επισκευές να μπορούν να πραγματοποιούνται με εξαρτήματα και ουσίες που συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές που ίσχυαν κατά την αρχική διάθεση του οχήματος στην αγορά, με την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι εφαρμοστέες απαιτήσεις ασφάλειας και τεχνικής καταλληλότητας.
Παράλληλα, ζητά να διευκολυνθεί η διασυνοριακή κυκλοφορία ασφαλών και ποιοτικών μεταχειρισμένων ή ανακατασκευασμένων εξαρτημάτων. Η μεγαλύτερη νομική σαφήνεια ως προς το πότε ένα εξάρτημα παύει να θεωρείται απόβλητο αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη αυτής της αγοράς.
Μπαταρίες, πλαστικά και κρίσιμες πρώτες ύλες
Η ACEA αναγνωρίζει ότι ορισμένα υλικά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά τεχνικά και οικονομικά εμπόδια στην ανάκτηση και την επαναχρησιμοποίησή τους. Στο έγγραφο περιλαμβάνονται ο χάλυβας που δεν επιστρέφει σήμερα σε εφαρμογές της αυτοκινητοβιομηχανίας, τα μικτά πλαστικά χαμηλής αξίας, τα ελαστικά με περιορισμένες βιώσιμες επιλογές ανακύκλωσης, οι μαγνήτες με υψηλό κόστος ανάκτησης και οι μπαταρίες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις μεταφορές.
Για αυτά τα πεδία, η ACEA ζητά στοχευμένα μέτρα όταν υπάρχουν αποδεδειγμένα οφέλη και πραγματικά κενά στην αγορά ή στις υποδομές. Η λογική είναι να κατευθυνθούν οι επενδύσεις εκεί όπου μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την ανάκτηση υλικών και τη δημιουργία βιώσιμων κυκλικών αλυσίδων παραγωγής.
Η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών συνδέεται και με την πρόσβαση των ευρωπαϊκών εργοστασίων σε πρώτες ύλες, περιορίζοντας τα εμπόδια στην αξιοποίηση δευτερογενών υλικών. Ωστόσο, το έγγραφο δεν υποστηρίζει ότι κάθε υλικό μπορεί ήδη να ανακυκλωθεί οικονομικά ή ότι όλες οι σχετικές τεχνολογίες έχουν την ίδια ωριμότητα.
Ενιαίοι κανόνες και λιγότερη γραφειοκρατία
Ένα ακόμη αίτημα αφορά τον συντονισμό των ευρωπαϊκών κανονισμών. Η ACEA υποστηρίζει ότι ο νέος νόμος δεν πρέπει να επαναλαμβάνει απαιτήσεις που καλύπτονται ήδη από την ειδική νομοθεσία για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους και τις μπαταρίες.
Ανάλογη θέση διατυπώνει για το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος: όπου υπάρχουν ήδη συστήματα που παρέχουν ισοδύναμες πληροφορίες, δεν θα πρέπει να δημιουργούνται παράλληλες υποχρεώσεις και πρόσθετες διαδικασίες αναφοράς. Η αρχή που προκρίνει είναι ένα σύστημα πληροφόρησης ανά προϊόν, με αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών όπου αυτό είναι εφικτό.
Παράλληλα, ζητά εναρμόνιση των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού στα κράτη-μέλη, διαφανή και αναλογική κατανομή του κόστους και απλούστευση των διαδικασιών μεταφοράς αποβλήτων και δευτερογενών υλικών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ανταγωνιστικότητα και το κόστος των αυτοκινήτων
Το βασικό διακύβευμα για την αυτοκινητοβιομηχανία είναι να συνδυαστούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι με τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να επενδύουν, να παράγουν και να ανταγωνίζονται διεθνώς.
Η ACEA ζητά το νέο πλαίσιο να διασφαλίζει την ασφάλεια των οχημάτων, να ενισχύει την καινοτομία και να λαμβάνει υπόψη τη διαθεσιμότητα των ανακυκλωμένων υλικών, χωρίς να δημιουργεί πρόωρους περιορισμούς εκεί όπου δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς υποδομές.
Η επίδραση στις τιμές των νέων αυτοκινήτων θα εξαρτηθεί από το τελικό νομοθετικό πλαίσιο, τις υποχρεώσεις που θα θεσπιστούν, το κόστος συμμόρφωσης και την ανάπτυξη της αγοράς ανακυκλωμένων υλικών. Η ACEA προειδοποιεί για τον κίνδυνο πρόσθετων επιβαρύνσεων, αλλά το έγγραφο δεν ποσοτικοποιεί συγκεκριμένη αύξηση τιμών.
Το επόμενο βήμα για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία
Η θέση της ACEA διαμορφώνει ένα σαφές πλαίσιο διεκδικήσεων: οικονομικά κίνητρα αντί ανεπαρκώς τεκμηριωμένων ποσοστώσεων, μεγαλύτερη έμφαση στην επισκευή και την επαναχρησιμοποίηση, επενδύσεις σε υποδομές ανακύκλωσης και ενιαίοι κανόνες για την ευρωπαϊκή αγορά.
Η έκβαση θα εξαρτηθεί από το πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενσωματώσει τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις με τις ανάγκες της βιομηχανίας και από το τελικό περιεχόμενο της νομοθετικής πρότασης. Για τους κατασκευαστές, το ζητούμενο είναι μια κυκλική οικονομία που θα λειτουργεί ως εργαλείο αξιοποίησης πόρων και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, χωρίς να μετατρέπεται σε νέο παράγοντα κόστους και διοικητικής πολυπλοκότητας.






