Η μεγαλύτερη θεσμική σύγκρουση της τελευταίας δεκαετίας στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, καθώς η ACEA, που εκπροσωπεί σχεδόν όλους τους μεγάλους κατασκευαστές της Ευρώπης, αμφισβητεί ανοιχτά το σημερινό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους στόχους CO2 έως το 2030 και κυρίως το 2035. Μέσα από τέσσερα αναλυτικά έγγραφα στρατηγικής, η ACEA προειδοποιεί ότι η μετάβαση στην πλήρη ηλεκτροκίνηση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε οικονομικό και βιομηχανικό σοκ για την Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεν αυξάνονται με τον απαιτούμενο ρυθμό, οι υποδομές φόρτισης παραμένουν ανεπαρκείς, οι τιμές των EV εξακολουθούν να απομακρύνουν μεγάλο μέρος των καταναλωτών και οι κατασκευαστές βρίσκονται αντιμέτωποι με πρόστιμα δισεκατομμυρίων ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι ότι το περίφημο «τέλος» των θερμικών κινητήρων το 2035 αρχίζει να αμφισβητείται όσο ποτέ άλλοτε, με την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία να ζητά επειγόντως ευελιξία, αναθεώρηση στόχων και επιστροφή στην τεχνολογική ουδετερότητα, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για hybrids, plug-in hybrids, e-fuels και εναλλακτικές μορφές απανθρακοποίησης.
Η πραγματικότητα είναι ότι η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία δεν αμφισβητεί τον στόχο της απανθρακοποίησης. Αντίθετα, υποστηρίζει πως έχει ήδη επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ στην ηλεκτροκίνηση, στην ανάπτυξη νέων πλατφορμών, σε gigafactories μπαταριών και σε νέες τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Αυτό που αμφισβητεί πλέον ανοιχτά είναι ο ρυθμός, η μεθοδολογία και κυρίως η μονοδιάστατη προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην πλήρη ηλεκτροκίνηση μέσω BEV. Και ακριβώς εδώ ξεκινά η πραγματική μάχη για το μέλλον του αυτοκινήτου στην Ευρώπη.
Το μεγάλο πρόβλημα: Η αγορά EV δεν κινείται όσο γρήγορα απαιτούν οι Βρυξέλλες
Το βασικό επιχείρημα της ACEA είναι απλό αλλά εξαιρετικά κρίσιμο: οι στόχοι CO2 της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίστηκαν σε προβλέψεις για την ανάπτυξη της αγοράς ηλεκτρικών αυτοκινήτων που τελικά δεν επιβεβαιώνονται. Οι ευρωπαϊκές αρχές είχαν θεωρήσει ότι η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων θα επιταχυνόταν με πολύ ταχύτερο ρυθμό μέχρι το 2030, ωστόσο τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν ότι η αγορά κινείται σημαντικά πιο αργά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η ACEA, οι προβλέψεις της S&P Global δείχνουν ότι τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα φτάσουν περίπου στο 37,7% των νέων πωλήσεων το 2030 και περίπου στο 63,8% το 2035. Οι αριθμοί αυτοί απέχουν δραματικά από το de facto 100% που απαιτεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο για να επιτευχθούν οι στόχοι μηδενικών εκπομπών.
Στόχος συμμόρφωσης 63.8% < 100% για το 2035
Η ACEA υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται σε αδράνεια των κατασκευαστών. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν ήδη λανσάρει εκατοντάδες ηλεκτρικά μοντέλα, έχουν μετασχηματίσει γραμμές παραγωγής και έχουν επενδύσει τεράστια κεφάλαια. Ωστόσο, η αγορά παραμένει επιφυλακτική.
Οι υποδομές φόρτισης παραμένουν ο αδύναμος κρίκος
Ένα από τα πιο ισχυρά επιχειρήματα της ACEA αφορά τις υποδομές φόρτισης στην Ευρώπη. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, το δίκτυο δημόσιας φόρτισης εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονες ανισότητες μεταξύ κρατών-μελών.
Στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη, χώρες όπως η Νορβηγία, η Ολλανδία ή η Σουηδία έχουν ήδη αναπτύξει ώριμα οικοσυστήματα ηλεκτροκίνησης. Αντίθετα, στη Νότια, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, οι υποδομές παραμένουν περιορισμένες, ενώ σε πολλές περιοχές η πρόσβαση σε ταχυφορτιστές εξακολουθεί να είναι προβληματική.
Η ACEA τονίζει ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες δεν μπορούν να τιμωρούνται με πρόστιμα επειδή η ανάπτυξη των υποδομών εξαρτάται από κυβερνήσεις, δίκτυα ενέργειας και δημόσιες επενδύσεις. Στην ουσία, υποστηρίζει ότι οι κατασκευαστές καλούνται να επιτύχουν στόχους που εξαρτώνται από παράγοντες εκτός του ελέγχου τους.
Το κόστος των EV εξακολουθεί να απομακρύνει τους καταναλωτές
Παρά την αύξηση των διαθέσιμων ηλεκτρικών μοντέλων, η τιμή παραμένει σημαντικό εμπόδιο για μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής αγοράς. Η ACEA αναφέρει ότι υπάρχουν ήδη δεκάδες ηλεκτρικά μοντέλα κάτω από τις 30.000 ευρώ, ωστόσο αυτό δεν αρκεί για να δημιουργηθεί μαζική μετάβαση.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο σε χώρες με χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα, όπου η αγορά νέου αυτοκινήτου είναι ήδη δύσκολη υπόθεση. Για εκατομμύρια Ευρωπαίους, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα εξακολουθούν να θεωρούνται ακριβά, ενώ η αβεβαιότητα για την αυτονομία, τη μεταπωλητική αξία και τη διάρκεια ζωής των μπαταριών ενισχύει τον προβληματισμό.
Η ACEA προειδοποιεί ότι η υπερβολική πίεση για συμμόρφωση με τους στόχους CO2 μπορεί τελικά να οδηγήσει σε ακόμη ακριβότερα αυτοκίνητα, καθώς οι κατασκευαστές θα προσπαθούν να απορροφήσουν τα κόστη των προστίμων και των επενδύσεων.
Τα πρόστιμα δισεκατομμυρίων και ο φόβος απώλειας ανταγωνιστικότητας
Ένα από τα πιο επιθετικά σημεία της παρέμβασης της ACEA αφορά τα πιθανά πρόστιμα μη συμμόρφωσης. Η ένωση προειδοποιεί ότι αν οι κατασκευαστές δεν καταφέρουν να επιτύχουν τους στόχους CO2, κινδυνεύουν με κυρώσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η ACEA θεωρεί ότι αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να επενδυθούν:
- σε νέες τεχνολογίες,
- σε εργοστάσια μπαταριών,
- σε έρευνα και ανάπτυξη,
- σε παραγωγή νέων EV.
Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να καταλήξουν σε αγορά carbon credits από ανταγωνιστές, όπως η Tesla, μεταφέροντας ουσιαστικά κεφάλαια εκτός της παραδοσιακής ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Κίνα ενισχύει θεαματικά τη θέση της στην παγκόσμια αγορά EV, ενώ οι ΗΠΑ προωθούν επιθετικές βιομηχανικές πολιτικές μέσω του Inflation Reduction Act.
Η ACEA επαναφέρει τη «τεχνολογική ουδετερότητα»
Ίσως το σημαντικότερο πολιτικό μήνυμα των εγγράφων αφορά την επιστροφή της έννοιας της τεχνολογικής ουδετερότητας. Η ACEA ουσιαστικά ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να σταματήσει να θεωρεί τη μπαταρία ως τη μοναδική αποδεκτή λύση για την απανθρακοποίηση.
Η βιομηχανία ζητά να αναγνωριστεί ο ρόλος:
- των υβριδικών,
- των plug-in hybrid,
- των e-fuels,
- των sustainable fuels,
- των low-carbon materials,
- ακόμη και πιθανών μελλοντικών τεχνολογιών.
Η λογική της ACEA είναι ότι η μείωση CO2 μπορεί να επιτευχθεί με περισσότερους από έναν δρόμους και ότι η υπερβολική εξάρτηση από μία μόνο τεχνολογία εγκυμονεί κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Η μάχη του 2035: Από το 100% στο 90%
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο της πρότασης αφορά τον στόχο του 2035. Σήμερα, το ευρωπαϊκό πλαίσιο ουσιαστικά απαιτεί πλήρη εξάλειψη των εκπομπών CO2 στα νέα αυτοκίνητα.
Η ACEA ζητά αλλαγή της φιλοσοφίας αυτής.
Από:
100% μείωση
Σε:
90% μείωση+ 10% αντιστάθμιση
Το υπόλοιπο 10% θα μπορεί να καλύπτεται μέσω:
- πράσινων καυσίμων,
- χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος υλικών,
- sustainable fuel blending,
- carbon removals,
- ανανέωσης στόλου.
Ουσιαστικά, η ACEA προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό ένα μέρος του θερμικού κινητήρα και μετά το 2035.
Γιατί η Κίνα τρομάζει την Ευρώπη
Τα έγγραφα της ACEA περιλαμβάνουν επανειλημμένες αναφορές στην Κίνα. Και όχι τυχαία.
Η κινεζική αγορά EV αναπτύσσεται ταχύτατα, όμως η Κίνα δεν εφαρμόζει αντίστοιχο πλήρες «ban» στους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Αντίθετα, διατηρεί ένα πιο ευέλικτο μοντέλο όπου hybrids και plug-in hybrids εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Η ACEA υποστηρίζει ότι αυτό δίνει στους κινεζικούς ομίλους:
- μεγαλύτερη ευελιξία,
- υψηλότερη κερδοφορία,
- καλύτερη ισορροπία κόστους,
- ταχύτερη προσαρμογή στις συνθήκες αγοράς.
Την ίδια στιγμή, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος, ακριβότερη εργασία και αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες.
Τα vans αποτελούν ξεχωριστό πρόβλημα
Η ACEA αφιερώνει ξεχωριστή ανάλυση στα επαγγελματικά vans, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια όπως τα επιβατικά αυτοκίνητα.
Τα vans:
- μεταφέρουν φορτία,
- χρησιμοποιούνται επαγγελματικά,
- κάνουν μεγάλες ημερήσιες διαδρομές,
- λειτουργούν υπό διαφορετικές συνθήκες χρήσης.
Η μετάβαση στην πλήρη ηλεκτροκίνηση είναι πολύ πιο δύσκολη για αυτή την κατηγορία.
Η ACEA αναφέρει ότι οι πωλήσεις ηλεκτρικών vans βρίσκονται λίγο πάνω από το 11%, γεγονός που καθιστά τους σημερινούς στόχους σχεδόν αδύνατους.
Γι’ αυτό ζητά:
- στόχο -80% αντί πλήρους μηδενισμού,
- super credits,
- ειδικό compliance framework,
- πρόσθετα κίνητρα για ευρωπαϊκής παραγωγής vans.
Το 2029 μπορεί να γίνει σημείο καμπής
Η ACEA ζητά επίσημα εισαγωγή review clause έως το 2029. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επανεξετάσει συνολικά:
- την πορεία της αγοράς EV,
- τις γεωπολιτικές συνθήκες,
- την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης,
- την πρόοδο υποδομών,
- την affordability.
Αν τελικά υιοθετηθεί μια τέτοια ρήτρα, το 2029 μπορεί να εξελιχθεί σε καθοριστική χρονιά για το μέλλον του θερμικού κινητήρα στην Ευρώπη.
Η πραγματική μάχη αφορά το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Πίσω από τη συζήτηση για τα EV και τα CO2 κρύβεται κάτι πολύ μεγαλύτερο: η αγωνία της Ευρώπης να διατηρήσει τη βιομηχανική της ισχύ.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ευρωπαϊκής οικονομίας:
- εκατομμύρια θέσεις εργασίας,
- τεράστιες αλυσίδες προμηθευτών,
- βιομηχανική τεχνογνωσία,
- εξαγωγές δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η ACEA φοβάται ότι μια υπερβολικά βίαιη μετάβαση μπορεί να οδηγήσει:
- σε κλείσιμο εργοστασίων,
- σε απώλεια θέσεων εργασίας,
- σε μεταφορά παραγωγής εκτός Ευρώπης,
- σε εξάρτηση από κινεζικές μπαταρίες και πρώτες ύλες.
Και γι’ αυτό η σύγκρουση που ξεκινά τώρα δεν αφορά απλώς τα αυτοκίνητα. Αφορά το βιομηχανικό μέλλον της ίδιας της Ευρώπης.
